• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
02 Shilde, 2016

Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń buıryǵy  №406

263 ret
kórsetildi

  2015 jylǵy 31 naýryz, Astana qalasy Úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń jáne olardyń qorshaý konstrýksııalarynyń biri bóligi bolyp tabylatyn elementteriniń energııa tıimdiligi jónindegi talaptardy belgileý týraly «Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly» 2012 jylǵy 13 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 5-baby 6-6) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń jáne olardyń qorshaý konstrýksııalarynyń bóligi bolyp tabylatyn elementteriniń energııa tıimdiligi jónindegi talaptar belgilensin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Indýstrııalyq damý jáne ónerkásiptik qaýipsizdik komıteti (A.Q. Erjanov): 1) osy buıryqty zańnamada belgilengen tártipte Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde onyń kóshirmesin merzimdi baspa basylymdaryna jáne «Qazaqstan Respýblıkasy «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesine resmı jarııalaýǵa jiberýdi; 3) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda jáne memlekettik organdardyń ıntranet-portalynda ornalastyrýdy; 4) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin on jumys kúni ishinde osy buıryqtyń 2-tarmaǵynyń 1), 2) jáne 3) tarmaqshalarynda kózdelgen is-sharalardyń oryndalýy týraly málimetterdi Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Zań departamentine usynýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasynyń Investısııalar jáne damý vıse-mınıstrine júktelsin. 4. Osy buıryq onyń alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Investısııalar jáne damý mınıstri Á.ISEKEShEV «KELISILDI» Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ekonomıka mınıstri ______________ E. Dosaev 2015 jylǵy 12 mamyr Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstriniń 2015 jylǵy 31 naýryzdaǵy №406 buıryǵymen bekitilgen Úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń jáne olardyń qorshaý konstrýksııalarynyń bir bóligi bolyp tabylatyn elementteriniń energııa tıimdiligi jónindegi talaptar 1. Jalpy erejeler 1. Osy Úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń jáne olardyń qorshaý konstrýksııalarynyń bir bóligi bolyp tabylatyn elementteriniń energııa tıimdiligi jónindegi talaptar (budan ári – Talaptar) «Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly» 2012 jylǵy 13 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynyń 5-baby 6-6) tarmaqshasyna sáıkes ázirlengen. 2. Osy Talaptarda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady: 1) jylytý kezeńinde jylytýǵa jumsalatyn jylý energııasynyń úlestik shyǵyny – aýdannyń birligine nemese jylytylatyn úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń kóleminiń birligine jáne jylytý kezeńiniń gradýstyq táýligine jatatyn úıdegi jylý jáne aýa rejıminiń normalanǵan parametrleri kezindegi aýa almasýdy jáne qosymsha jylý bólýdi esepke ala otyryp, jylytý kezeńindegi jylý energııasynyń normalanǵan sany; 2) jylytý kezeńiniń gradýstyq táýligi (budan ári - JKGT) – klımat qataldyǵynyń dárejesin sıpattaıtyn kórsetkish, obektilerdiń jylý berýge kedergisin aıqyndaý úshin bazalyq eseptik shama bolyp tabylady, jaılylyq parametrlerin ustap turýǵa jumsalatyn energııa shyǵyndary deńgeıin janama túrde sıpattaıdy; 3) qorshaý konstrýksııasy fragmentiniń jylý berýge keltirgen kedergisi – jylý berýdiń stasıonarly jaǵdaıynda úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń jylý qorǵaý qabyqshasynyń fragmenti arqyly jylý aǵynynyń aýdan boıynsha ortashalanǵan tyǵyzdyǵyn sıpattaıtyn, sany jaǵynan fragment arqyly aýdany boıynsha ortashalanǵan jylý aǵynynyń tyǵyzdyǵynyń fragmenttiń ártúrli jaǵyndaǵy temperatýralar aıyrmashylyǵy qatynasyna teń fızıkalyq shama; 4) úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń jylý qorǵaý qabyqshasy – tuıyq kontýr quraıtyn qorshaý konstrýksııalarynyń úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń jylytylatyn kólemin shekteıtin jıyntyq; 5) úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń úlestik jylý qorǵaý sıpattamasy – úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń jylý qorǵaý qabyqshasyn sıpattaıtyn, sany jaǵynan temperatýra 1oS aýytqyǵan kezde úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń jylý qorǵaý qabyqshasy arqyly jylytylatyn kólem birliginiń ýaqyt birligine jumsaıtyn jylý energııasy shyǵasylaryna teń fızıkalyq shama; 6) úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń úlestik jylý qorǵaý sıpattamasynyń normalanatyn shamasy – úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń jylý qorǵaý qabyqshasy arqyly 1oS temperatýranyń aýytqýy kezindegi ýaqyt birliginde jylytý kólemi birliginiń jylý energııasynyń shyǵyndaryna teń úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń jylý qorǵaý sıpattamasynyń fızıkalyq shamasy; 7) úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń energııa tıimdiligi synyby – úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń energııa tutyný únemdiliginiń paıdalaný satysyndaǵy energııa tıimdiligin sıpattaýshy deńgeıi; 8) úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń qorshaý konstrýksııasynyń bóligi – úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń syrtqy qabyqshasyn quraıtyn elementter (qabyrǵalar, terezeler, esikter (qaqpalar), vıtrajdar, shamdar, jabyndar, tehnıkalyq jertóleler nemese jylytylmaıtyn jertóleler ústindegi jabyndar); 9) energetıkalyq tıimdilik (budan ári – energııa tıimdilik) – ónim birligine shaqqanda energetıkalyq resýrstardy tutyný; 10) energetıkalyq resýrstar – qamdalǵan energııasy qazirgi ýaqytta sharýashylyq jáne ózge de qyzmet túrlerinde paıdalanylatyn nemese perspektıvada paıdalanylýy múmkin tabıǵı jáne óndirilgen energııa kózderiniń jıyntyǵy, sondaı-aq energııa túrleri (atom, elektr, hımııa, elektrli-magnıtti, jylý jáne energııanyń basqa túrleri); 3. Talaptar jobalanyp jáne salynyp jatqan (qaıta jańartý, kúrdeli jóndeý) úılerge, qurylystarǵa, ǵımarattarǵa qoldanylady. 4. Talaptar mynadaı úılerge, qurylystarǵa, ǵımarattarǵa qoldanylmaıdy: 1) tarıhı-mádenı mura obektilerine jatqyzylǵan úıler, qurylystar, ǵımarattar; 2) qyzmet merzimi eki jyldan aspaıtyn sharýashylyq maqsattaǵy ýaqytsha qurylystar, qosalqy úı-jaılar; 3) jeke turǵyn úıler, sondaı-aq saıajaı jáne baý-baqsha ýchaskelerinde ornalasqan qurylystar; 4) jalpy alańy elý sharshy metrden kem bólek turǵan úıler, qurylystar, ǵımarattar; 5) ǵıbadat etý úıleri, qurylystary jáne ǵımarattary; 6) bólek turǵan jylytylmaıtyn úıler, qurylystar, ǵımarattar. 2. Úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń jáne olardyń qorshaý konstrýksııalarynyń bóligi bolyp tabylatyn elementteriniń energııa tıimdiligi jónindegi talaptar 5. Úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń energııa tıimdiligine yqpal etetin sáýlet, kólemdik-josparlaý, tehnologııalyq, konstrýksııalyq jáne ınjenerlik-tehnıkalyq sheshimder men jobalaý qujattamasyna engiziletin jáne salý (qaıta jańartý, kúrdeli jóndeý) kezinde qoldanylatyn materıaldarǵa qoıylatyn, energetıkalyq resýrstardyń utymsyz (negizsiz) shyǵystaryn boldyrmaýǵa múmkindik beretin talaptar mynalar bolyp tabylady: 1) úıdegi, qurylystaǵy, ǵımarattaǵy jylý energııasy shyǵynynyń normalanatyn (bazalyq) úlestik shamasy osy talaptarǵa 1-qosymshada kórsetilgen kórsetkishten aspaýy tıis; 2) qorshaý konstrýksııasynyń jylý berýine talap etiletin (normalanatyn) kedergisiniń bazalyq mániniń kórsetkishi osy talaptarǵa 3-qosymshada kórsetilgen kórsetkishten kem bolmaýy tıis; 3) úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń úlestik jylý qorǵaý sıpattamasynyń normalanatyn mániniń kórsetkishi osy talaptarǵa 4-qosymshada kórcetilgen kórsetkishten aspaýy tıis. 6. Úıdiń, ǵımarattyń, qurylystyń qorshaý konstrýksııalarynyń ekonomıkalyq tıimdi sheshimi qurylys obektisiniń naqty klımattyq jaǵdaılaryn esepke ala otyryp tańdalady. 7. Jańa úıler, qurylystar, ǵımarattar salýdyń nemese qoldanystaǵylaryn keńeıtýdiń (kúrdeli jóndeý, qaıta jańartý) jobalaý (jobalaý-smetalyq) qujattamasy Qazaqstan Respýblıkasynyń qoldanystaǵy zańnamasymen belgilengen tártipte «A», «V» nemese «S» energııa tıimdilik synyptaryna sáıkes bolýy qajet. 8. Salý, qaıta jańartý, kúrdeli jóndeý kezinde paıdalanýǵa berilip jatqan úı, qurylys, ǵımarat sáıkes bolýy tıis úılerde, qurylystarda, ǵımarattarda paıdalanylatyn energetıkalyq resýrstardyń utymsyz (negizsiz) shyǵystaryn boldyrmaýǵa múmkindik beretin ınjenerlik júıelerge, tehnologııalyq jabdyqtarǵa jáne jobalaý qujattamasyna engiziletin tehnologııalarǵa qoıylatyn talaptar jáne olardyń jobalyq qujattamasy mynalardy qamtıdy: 1) jylytý júıeleriniń jylytý quraldarynda avtomatıkalyq termostatıkalyq klapandarmen jabdyqtaý; 2) úıge nemese úıdiń, ǵımarattyń, qurylystyń bóligine kireberiste ornatylǵan ystyq sýmen qamtamasyz etýge sýdy jylytýǵa arnalǵan, onyń temperatýrasyn avtomatty retteýshi qurylǵysy bar jylý almastyrýshylarmen jabdyqtaý; 3) jeldetý júıesiniń jeldetkishterine, úı ishindegi jylytý, ystyq jáne sýyq sýmen qamtamasyz etý júıelerine, aýa baptaý júıelerine jıilikti retteıtin prıvodttardy qoldaný; 4) ǵımarattyń kireberisinde, kóldeneń (páter-páterlik) jylytý taratýshysy bar páterlerde ornatylǵan energetıkalyq jáne sý resýrstaryn esepke alý quraldarymen jabdyqtaý; 5) jeldetý júıeleriniń jumysyn ońtaılandyrýshy aspaptarmen (qajettilik boıynsha avtomatty túrde syrtqa aýa berýdi qamtamasyz etetin terezedegi nemese qabyrǵalardaǵy aýa ótkizýshi klapandar, turmysqa qajet aǵyn nemese ystyq sýdy jylytý úshin tartqysh aýa jylýyn kádege jaratqyshtary, keri sırkýlıasııany qoldaný) jabdyqtaý; 6) úıge, ǵımaratqa, qurylysqa kireberiste sýyq jáne ystyq sýmen qamtamasyz etý júıelerindegi sý qysymyn rettegishtermen jabdyqtaý; 7) jylytý júıelerin temperatýra retteıtin, onyń ishinde esepke alý aspaptary beretin derekter negizinde avtomattyq retteıtin aspaptarmen jabdyqtaý; 8) jylytý kezeńinde jumys ýaqytynan tys kezde qoǵamdyq ǵımarattardyń úı jaılaryndaǵy aýa temperatýrasyn avtomatty tómendetý aspaptarymen (jylý berýdi shekteý nemese tolyq toqtatý arqyly) jabdyqtaý; 9) ortaq paıdalaný oryndarynda energııa únemdeýshi jaryq berýshi quraldarmen jabdyqtaý; 10) ortaq paıdalaný oryndarynda adamdar bolmaǵan jaǵdaıda jaryqty óshirýdi qamtamasyz etetin jabdyq (qozǵalys datchıkteri, ajyratqyshtar) ornatý; 11) elektr qozǵaltqyshtarynyń jumys isteýi kezinde reaktıvtik qýatty óteıtin qurylǵylarmen jabdyqtaý; 12) esik japqysh topsalarmen (kóppáterli úılerde – ortaq paıdalaný oryndaryndaǵy barlyq esikter úshin) jabdyqtaý; 13) kiretin toptar tambýrlarynda eń az jylý shyǵynyn qamtamasyz etetin ekinshi esik nemese aınalmaly esikter; 14) terezelerdi ashý shektegishterimen (kóppáterli úıler úshin – ortaq paıdalaný jaılarynda) jabdyqtaý. Úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń jáne olardyń qorshaý konstrýksııalarynyń bóligi bolyp tabylatyn elementteriniń energııa tıimdiligi jónindegi talaptarǵa 1-qosymsha Ǵımarattardy jylytý kezeńinde turǵyn jáne qoǵamdyq ǵımarattardy jylytýǵa jáne jeldetýge arnalǵan jylý energııasy shyǵynynyń normalanǵan (bazalyq) úlestik shamasy, Vatt/(metr3·0S) R/s № Ǵımarat túri Ǵımarat qabaty 1 2 3 4, 5 6, 7 8, 9 10, 11 12 jáne joǵary 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 Kóp páterli turǵyn, qonaq úıler, jataqhanalar 0,455 0,414 0,372 0,359 0,336 0,319 0,301 0,290 2 Kesteniń 3–6 joldarynda kórsetilgenderdi qospaǵandaǵy qoǵamdyq 0,487 0,440 0,417 0,371 0,359 0,342 0,324 - 3 Emhanalar jáne emdeý mekemeleri, ınternat úıler 0,394 0,382 0,371 0,359 0,348 0,336 0,324 - 4 Mektepke deıingi mekemeler, hospıster 0,521 0,521 0,521 - - - - - 5 Servıstik qyzmet kórsetý, mádenı-bos ýaqyt áreketi, tehnoparkter, qoımalar 0,266 0,255 0,243 0,232 0,232 - 6 Ákimshilik maqsattaǵy (keńseler) 0,417 0,394 0,382 0,313 0,278 0,255 0,232 0,232 Eskertpeler: 1. q jylytý kezeńinde ǵımarattardy jylytýǵa jáne jeldetýge jylý energııasynyń úlestik shyǵynyn kVatt saǵ/(m3 jyl) nemese kVt saǵ/(m2 jyl) mynadaı formýlalar boıynsha anyqtaǵan jón: , kVt saǵ/(m3·jyl); , kVt saǵ/(m2·jyl); 2. - ǵımarattardy jylytýǵa jáne jeldetýge jumsalatyn jylý energııasy shyǵynynyń úlestik (negizgi) sıpattamasy; 3. h – ǵımarat qabatynyń ortasha bıiktigi. Úlestik («jylý qorǵaý») sıpattamasy Vatt/(m3ChoS) –ǵımarattyń jylý qorǵaý qabyqshasy arqyly 1oS aýa temperatýrasynyń aýytqýy kezindegi ýaqyt birliginde (sekýndta) ǵımarattyń jylytylatyn kóleminiń 1 m3 joǵaltatyn jylý energııasyna teń. Eger úlestik jylý qorǵaý sıpattamasy JKGT-ǵa jáne 0,024 mólsherli koeffısıentine kóbeıtiletin bolsa, onda jylytý kezeńinde ishinde ǵımarattyń jylytylatyn kóleminiń 1 metr3 qabyqshasy arqyly joǵalatyn kVt saǵ jylý energııasy mólsheri alynady, eger osy sandy qabattyń bıiktigine kóbeıtetin bolsaq, onda kVatt saǵ-pen (metr2 jyl) ólshenetin ǵımarat qabyqshasy arqyly joǵalatyn jylýmen negizdeletin «ǵımaratty jylytýǵa arnalǵan jylý energııasynyń úlestik shyǵyny» alynady. Úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń jáne olardyń qorshaý konstrýksııalarynyń bóligi bolyp tabylatyn elementteriniń energııa tıimdiligi jónindegi talaptarǵa 2-qosymsha Qorshaý konstrýksııalardyń jylý berýge kedergisiniń talap etiletin (normalanatyn) bazalyq mánderi R/s № Ǵımarattar men úı-jaılar, a jáne b koeffısıentteri Qorshaý konstrýksııalarynyń jylý berýge , m2·0S/Vt kederginiń normalanǵan mánderi Jylytý kezeńdegi gradýs-táýlikter JKGT, 0S·táý/jyl. Qabyrǵalardyń Jabyndardyń jáne júrip ótýlerdiń ústindegi jabyndardyń Shatyrdaǵy, jylytylmaıtyn eden asty jáne jertólelerdiń ústindegi jabyndardyń Terezeler jáne balkon esikteriniń, vıtrınalar men zeráınekterdiń Tik shynylaýly shamdardyń 1 2 3 4 5 6 7 8 1. Turǵyn, emdeý-profılaktıkalyq jáne balalar mekemeleri, mektepter, ınternattar, qonaq úıler men jataqhanalar 2000 2,1 3,2 2,8 0,3 0,3 4000 2,8 4,2 3,7 0,45 0,35 6000 3,5 5,2 4,6 0,6 0,4 8000 4,2 6,2 5,5 0,7 0,45 10000 4,9 7,2 6,4 0,75 0,5 12000 5,6 8,2 7,3 0,8 0,55 a — 0,00035 0,0005 0,00045 — 0,000025 b — 1,4 2,2 1,9 — 0,25 2. Joǵaryda kórcetilgenderden basqa qoǵamdyq, ákimshilik jáne turmystyq, óndiristik jáne dymqyl nemese ylǵaldy rejımdi taǵy basqa ǵımarattar jáne úı-jaılar 2000 1,8 2,4 2,0 0,3 0,3 4000 2,4 3,2 2,7 0,4 0,35 6000 3,0 4,0 3,4 0,5 0,4 8000 3,6 4,8 4,1 0,6 0,45 10000 4,2 5,6 4,8 0,7 0,5 12000 4,8 6,4 5,5 0,8 0,55 a — 0,0003 0,0004 0,00035 0,00005 0,000025 b — 1,2 1,6 1,3 0,2 0,25 3. Qurǵaq jáne qalypty rejımdi óndiristik* 2000 1,4 2,0 1,4 0,25 0,2 4000 1,8 2,5 1,8 0,3 0,25 6000 2,2 3,0 2,2 0,35 0,3 8000 2,6 3,5 2,6 0,4 0,35 10000 3,0 4,0 3,0 0,45 0,4 12000 3,4 4,5 3,4 0,5 0,45 a — 0,0002 0,00025 0,0002 0,000025 0,000025 b — 1,0 1,5 1,0 0,2 0,15 Eskertpeler: 1. - qorshaý konstrýksııalarynyń jylý berilýine talap etiletin (normalanǵan) kederginiń bazalyq máni, m2*0S/Vatt. 2. JKGT shamalary úshin kestelerden erekshelenetin mánderin myna formýla boıynsha anyqtaǵan jón , mundaǵy JKGT – jylytý kezeńindegi gradýs-táýlik, 0S·táý/jyl., naqty tarmaq úshin;. a, b – 6 baǵandy qospaǵanda tıisti ǵımarattardyń toptary úshin kestedegi derekter boıynsha mánderin qabyldaý qajet koeffısıentter; 6000 deıin aralyq úshin 0S·táý/jyl: a = 0,000075, b = 0,15; 6000-8000 0S· táý/jyl aralyq úshin: a = 0,00005, b = 0,3; 8000 0S· táý/jyl jáne odan da kóp aralyq úshin: a = 0,000025; b = 0,5 1-ustanymdaǵy ǵımarattar toptary úshin. 3. Balkon esikteriniń tuıyq bóliginiń jylý berýge keltiriletin normalanatyn kedergisi bul konstrýksııalardyń jaryq ótkizgish bóliginiń jylý berýine normalanatyn kedergiden keminde 1,5 ese joǵary bolý qajet. 4. * 23 Vt/m3-ten astam anyq jylýdyń artyǵymen jylý berýge kederginiń normalanatyn mánderi arnaıy tehnıkalyq sharttarda anyqtalýy qajet árbir naqty ǵımarat úshin anyqtalýy tıis. Úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń jáne olardyń qorshaý konstrýksııalarynyń bóligi bolyp tabylatyn elementteriniń energııa tıimdiligi jónindegi talaptarǵa 3-qosymsha Úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń úlestik jylý qorǵaý sıpattamasynyń normalanatyn mánderi R/s № Ǵımarattyń jylytylatyn kólemi, Vjy, metr3 JKGT, oS táý/jyl. mánderi kezindegi , Vatt/(metr3 oS) mánderi 1000 3000 5000 8000 12000 1 2 3 4 5 6 7 1 300 0,957 0,708 0,562 0,429 0,326 2 600 0,759 0,562 0,446 0,341 0,259 3 1200 0,606 0,449 0,356 0,272 0,207 4 2500 0,486 0,360 0,286 0,218 0,166 5 6000 0,391 0,289 0,229 0,175 0,133 6 15000 0,327 0,242 0,192 0,146 0,111 7 50000 0,277 0,205 0,162 0,124 0,094 8 200000 0,269 0,182 0,145 0,111 0,084 Eskertpe: 1. - ǵımarattyń úlestik jylý qorǵaý sıpattamasynyń normalanǵan máni, Vt/(m3* oS). 2. Ǵımarattar kóleminiń aralyq shamalary jáne JKGT úshin, sondaı-aq 200000 metr3 asatyn ǵımarattyń jylytylatyn kóleminiń shamalary úshin máni QR QE 2. 04-04-2011-de keltirilgen formýlalar boıynsha esepteledi. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2015 jylǵy 17 maýsymda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №11378 bolyp engizildi.
Sońǵy jańalyqtar